Jesteś tutaj: Home » AKTUALNOŚCI » Różne » Z perspektywy Kresów I RP » Sądowa Wisznia – najstarsze po Lwowie miasto Rusi Czerwonej

Sądowa Wisznia – najstarsze po Lwowie miasto Rusi Czerwonej

Dzisiejsza Sądowa Wisznia to liczące nieco ponad 7 tysięcy mieszkańców miasteczko położone 48 km na zachód od Lwowa. Po raz pierwszy wzmiankowana była w 1230 roku jako ruski gród Wisznia należący do księstwa halicko-wołyńskiego.

W najstarszej kronice kronikarza ruskiego Nestora z roku 981 znajduje się pierwsza wzmianka o terenach, na których położone były Wisznia i Mościska: „Poszedł Włodzimierz na Lachów i zajął im grody ich Przemyśl, Czerwień i inne grody mnogie, które i do dziś są pod Rusią”. Prawdopodobnym jest że wcześniej tereny te należały do Państwa Mieszka I.

W czasie wyprawy wojennej w 1018 r. odbił te tereny Bolesław I Chrobry. Polska ponownie utraciła je w roku 1031. Z powrotem przyłączył je Bolesław II Szczodry w 1069 r. Znów utracił te ziemie Władysław I Herman, gdy weszły one w skład Rusi Kijowskiej. Kolejna pisemna wzmianka o tych terenach pochodzi z czasów, gdy ziemia ta należała do książąt ruskich. Zapis w kronikach ruskich – Latopisie Hipackim z roku 1150, mówiący, że król węgierski Gejza II „przeszedł góry i wziął gród Sanok i posadnika jego i wiosek w Przemyskiem wiele zajął” W 1340 r. prawem spadkobierstwa posiadł te ziemie Kazimierz III Wielki i włączył do Królestwa Polskiego.

W latopisie halicko-wołyńskim znajduje się pierwszy pisemny dokument z 1244 r., który wspomina o tym, że na rzece Siczyci stara nazwa Sicznej w pobliżu Mostycz (stara nazwa Mościsk) rozpętała się bitwa między wojskami kniazia Danyły Halickiego i Rościsława Michajłowicza.

Do Polski Sądowa Wisznia została przyłączona w 1349 roku, a w 1368 uzyskała z rąk króla Kazimierza Wielkiego magdeburskie prawa miejskie. Jest po Lwowie najstarszym miastem całej Rusi Czerwonej. Pierwsza parafia katolicka powstała tu przed 1393 r.

Wisznia była miastem królewskim i ośrodkiem starostwa. Od 1443 r. odbywały się tu sejmiki generalne województwa ruskiego dla ziem lwowskiej, przemyskiej i sanockiej, na których wybierano posłów na Sejm, deputatów do trybunałów i urzędników ziemskich. Rozstrzygano też wiele spraw lokalnych, również sądowych, i stąd od 1545 r. miasto było oficjalnie zwane Sądową Wisznią. Obrady najczęściej toczyły się w kościele.

Rozległe błonia pomiędzy Sądową Wisznią a Rodatyczami były miejscem tzw. popisów, czyli zbrojnych przeglądów szlachty ziemi przemyskiej, które urządzano tu przy szczególnie ważnych okazjach, w odróżnieniu od zwykłych, corocznych popisów, które odbywały się pod Medyką. Te wielkie zjazdy szlachty, dogodne położenie przy gościńcu ze Lwowa do Przemyśla, a także przywileje otrzymywane z rąk kolejnych władców były podstawą pomyślności miasta.

W Sądowej Wiszni w czasach I RP dobrze rozwijało się rzemiosło oraz handel, szeroko znane były tutejsze targi na bydło, znajdowały się też w Wiszni duże składy soli.
Niestety miasta nie omijały zbrojne napady. W 1498 r. złupili je Wołosi, następnie kilkakrotnie Tatarzy, a w 1648 r. Kozacy.

Pod koniec XVI w. miejscowy proboszcz Marcin Krowicki przeszedł na kalwinizm i zamienił drewniany kościół w zbór. Katolicy odzyskali go w 1612 r.

W XVII w. Sądowa Wisznia była jednym z głównych ośrodków ikonopisania w eparchii lwowskiej.

W 1730 r. dzierżący wspólnie wiszeńskie starostwo kasztelan lwowski Jan Siemieński i łowczy kijowski Franciszek Zawadzki ufundowali w Sądowej Wiszni klasztor reformatów. W latach 1711-12 okolice miasta ucierpiały od szarańczy, a w jej następstwie od głodu.

Słowo Polskie na podstawie tekstu Grzegorza Rąkowskiego, 24.04.17 r.

 












 


3 komentarze

  1. bonjour
    mon père MELNYK Stanis est né le 3 mars 1927 a Niklowice commune de Sadowa Wisznia pologne comment avoir un acte de naissance et comment savoir si il y a encore de la famille merci d’avance si vous avez des réponses

  2. Szanowni Państwo, moi dziadkowie wynajmowali mieszkanie w Sadowej Wiszni chyba w pierwszej połowie lat 30-tych, czy istnieje możliwość zidentyfikowania adresu pod, którym mieszkali. Może istnieją księgi meldunkowe z tego okresu czasu. Do jakiej instytucji powinnam napisać? Mama mówiła, że na cmentarzu pochowana jest jej siostra (zmarła będąc malutkim dzieckiem). Gdzie mogę napisać, aby otrzymać skan zapisu w aktach kościelnych?

  3. Z Sądowej Wiszni pochodzi bohater, strzelec Mieczysław Gul,ur 16.02.1921, który poległ pod Monte Cassino 12.05.1944.

Odpowiedz na „Liliana GulAnuluj pisanie odpowiedzi

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

code