Jesteś tutaj: Home » AKTUALNOŚCI » Różne » Stosunki polsko-ukraińskie » 1667 rok. Koniec polskiej doby w Kijowie

1667 rok. Koniec polskiej doby w Kijowie

Źródło - istpravda.com.ua

Od połowy XIV wieku Księstwo Litewskie aktywnie wzmacniało się na Ukrainę poprzez budowanie zamków drewnianych. Na stromym wzgórzu niedaleko Dniepru w roku 1380 wojewodowie litewscy postawili drewniany zamek, odtąd góra naszywa się Górą Zamkową.

Po upływie wielu dziesięcioleci po najeździe mongolskim odważyli się powrócić do Kijowa ojcowie dominikanie. W 1412 roku z woli litewskiego księcia Władysława Jagiełły w Kijowie powstało biskupstwo katolickie. Znajdowało się ono u podnóża Góry Zamkowej i rzeki Hłyboczycy. Dlatego też miejsce, gdzie obecnie jest Żytni Targ, zwane było Biskupszczyzną. W XV w. książęta litewscy nadali Kijowowi prawo magdeburskie. Na starej pieczątce miasta mieści się wizerunek kuszy.

W 1482 roku krymscy Tatarzy chana Mengliego Gireja spalili zamek kijowski. W latach 1532-1545 przebudował go kijowski „ogrodnik” Iwan Służka. Zamek miał piętnaście trzykondygnacyjnych drewnianych wież, dwie bramy, trzy cerkwie oraz kaplicę katolicką, budynki dla wojewody i załogi. Ale w 1608 roku na skutek uderzenia pioruna zamek spłonął i został odnowiony w kształtach uproszczonych. Wojewodą kijowskim był wówczas Adam Kisiel. Od niego i góra naszywa się Kisielowa.

Ogólny widok zamku kijowskiego zachował się na rysunku z 1651 roku holenderskiego malarza Abrahama van Westerfeldta, który znajdował się w poczcie Janusza Radziwiłła. Wtedy też w czasie wielkiego pożaru zamek spłonął i już nie został odnowiony. Góra zaś pokryła się ogrodami i plantacjami mieszkańców Padołu.

Unia Lubelska 1569 roku połączyła Polskę i Litwę w jedno państwo, i Kijów został pod władzą królów polskich. Unia Brzeska 1596 roku połączyła katolików i prawosławnych, utworzyła kościół greckokatolicki. Ojcowie unici zabrali się do rozbudowy w Kijowie Soboru p. w. Św. Zofii i klasztoru Wydubickiego p. w. Św. Michała Archanioła.

W roku 1604 polski król Zygmunt III przekazał ziemię w Kijowie ojcom dominikanom i już w 1610 roku biskup kijowski Krzysztof Kazimierski wybudował przy ul. Prytycko-Makilskiej 4 murowaną katedrę katolicką p. w. Św. Mikołaja. Był to trzynawowy sklepiony gmach o surowych kształtach późnego gotyku. W 1620 roku przybyli do Kijowa ojcowie jezuici i osiedlili się ze swoim klasztorem też na Padole, niedaleko cerkwi Mikołaja Dobrego. W roku 1623 Krzysztof Sulimirski założył w Kijowie klasztor ojców bernardynów.

Źródło - wyborcza.plRzeczywiście, taka aktywność katolików nie mogła od razu znaleźć zwolenników wśród Ukraińców, którzy przyzwyczaili i dobrze się czuli w swoim prawosławiu. Jako przeciwdziałanie wpływowi katolików, w roku 1615 w Kijowie przy klasztorze Objawienia Pańskiego na Podole powstało bractwo religijno-narodowe. Weszli do niego mieszczanie, duchowieństwo, ukraińska szlachta oraz Kozacy. Hetman Piotr Konaszewicz-Sahajdaczny zapisał się do Bractwa razem z całym Wojskiem Zaporoskim. Bracka szkoła klasztoru Objawienia Pańskiego, połączona w 1632 roku ze szkołą przy Ławrze Peczorskiej, zmieniła się na słynną Akademię Mohylańską w Kijowie – pierwszą szkołę wyższą na terenie Europy Wschodniej. Proces edukacyjny był tutaj zorganizowany wg zachodnioeuropejskiego, faktycznie – wg polskiego wzoru. Językiem wykładowym była tutaj łacina i język polski. Językiem polskim a zarazem i ukraińskim posługiwali się wybitni uczeni ukraińscy: kijowski metropolita Hipacy (Adam) Pociej, filolog Melecjusz Smotrycki, metropolita Piotr Mohyła. Niewątpliwie, ówczesna nauka i edukacja, literatura i sztuka na Ukrainie rozwijały się pod polskim wpływem.

W 1634 roku dominikański przeor Bogusław Radoszewski założył na ziemiach klasztornych między Kureniwką, Obołonią i Górami Wietrznymi dzielnicę, nazywaną Przeorką. Toponim ten w Kijowie jest aktualny do dziś.

Tymczasem, konfrontacja narodowo-religijna od dyskusji przeszła do walki zbrojnej. W czasie powstania, które wybuchło w 1648 roku pod przewodem Bohdana Chmielnickiego, klasztor dominikański na Padole został zrujnowany. Taki los spotkał równiej inne klasztory katolickie. Na mocy uniwersału z dnia 11 stycznia 1651 roku B. Chmielnicki przekazał klasztor dominikański oraz wszystkie majątki, razem ze wsią Mościszcze nad Irpieniem do klasztoru Brackiego.

Wojna narodowo-wyzwoleńcza narodu ukraińskiego, która toczyła się w ciągu sześciu lat, skończyła się w 1654 roku wraz z podpisaniem umowy wojskowej w Perejasławiu pomiędzy Ukrainą i Carstwem Moskiewskim. Ostatnie jednak, kierując się wyłącznie imperialnymi zamiarami zaborczymi, sprytnie skorzystało z zaufania Ukraińców, zamieniwszy paragrafy w umowie i na mocy Rozejmu Andruszowskiego 1667 roku, Ukraina Prawobrzeżna odeszła do Polski, Lewobrzeżna zaś razem z Kijowem znalazła się pod władzą i okrutnym wyzyskiem Moskwy. W Kijowie posadzono wojewodę moskiewskiego z załogą (o tym przypominają nazwy ulic Strzelecka, Rajtarska oraz zaułek Rylski), w 1660 roku zgodnie z aktem moskiewskiego cara Aleksieja Michajłowicza z Kijowa zaczęto wysiedlać Polaków, Ormian i Żydów. Odtąd się zaczęło metodyczne wyciskanie wszystkiego ukraińskiego na Ukrainie. Proces ten trwał do ostatnich lat – w dziedzinie gospodarczej, informacyjnej oraz kulturowej, mimo ogłoszonej i uznanej niepodległości Ukrainy od Rosji! Taka bowiem jest mentalność Rosjan: odrzucenie „obcych”.

Ziemie klasztoru dominikańskiego w roku 1659 skasowano i przekazano na rzecz Kijowsko-Brackiego klasztoru Objawienia Pańskiego, w 1701 roku – do kijowskiego magistratu, który znajdował się na Padole. Katedrę p. w. Św. Mikołaja mieszkańcy, zebrawszy pieniądze, przebudowali w latach 1744-1750 w stylu ukraińskiego baroku. Metropolita kijowski Warłaam Jasiński ponownie poświęcił świątynię na cześć Św. Piotra i Pawła. Wnętrze ozdobiono wspaniałym czterokondygnacyjnym ikonostasem. Obok tego kościoła znany ukraiński architekt Iwan Grygorowicz-Barski wybudował piękną barokową dzwonnicę. Ale w 1953 roku za czasów władzy radzieckiej oba zabytki zostały okrutnie zniszczone.

Dmytro Małakow, opracowanie Irena Rudnicka, 20.06.15 r.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

code